Skoro muzykę uważasz za coś ważnego w życiu waszej rodziny, zapewne do tej pory śpiewałeś swojemu szkrabowi. Wychowałeś sobie w ten sposób równego partnera do wspólnego muzykowania. Teraz zdecydowanie częściej będziesz śpiewać z dzieckiem niż dla dziecka. Nowe umiejętności twojego małego muzyka z pewnością jeszcze nieraz cię zaskoczą. Być może niedługo uznasz, że uczeń przerósł mistrza! Kiedy ten moment nastąpi, nie idź po linii najmniejszego oporu i nie rezygnuj z własnej aktywności wokalnej. Śpiewaj, ćwicz, baw się – dla własnej korzyści. Nawet jeśli twoje dziecko nie potrzebuje już zachęty.

Zapamiętanie i poprawne wykonanie piosenki nie musi być jednoznaczne z odłożeniem jej do lamusa. Jedną piosenką można bawić się na wiele sposobów. Pierwszym z nich może być śpiewanie samej melodii, bez słów. Melodię można śpiewać jako wokalizę (na samogłosce, np. a-a-a, u-u-u itp.) lub mormorando (mrucząc). Dobrym ćwiczeniem jest też śpiewanie na jednej sylabie (la-la-la, bu-bu-bu, nie-nie-nie). Wypróbuj z dzieckiem przeróżne, nawet najdziwniejsze sylaby, i później wspólnie osądźcie, na których śpiewa się łatwiej, a na których trudniej. Takie śpiewanie może być świetnym ćwiczeniem logopedycznym!

Z czasem możesz uatrakcyjnić zabawę urządzając zgadywankę. Zgadywanka uda się wtedy, gdy dziecko zna już i pamięta przynajmniej kilka piosenek. Wybierz jedną i zaśpiewaj ją bez słów, a zadaniem dziecka będzie odgadnięcie, jaka to piosenka. Następnie zamieńcie się rolami.

Inną zabawą opartą na dobrej znajomości piosenki jest wyklaskiwanie rytmu. Co przez to rozumiemy i czym różni się to od klaskania w takt muzyki, o którym będzie mowa poniżej? Oto krótkie wyjaśnienie.

Realizacja rytmu piosenki jest precyzyjna tylko wówczas, jeśli wyraźnie odczuwamy obecny w muzyce puls. Ćwiczeniem, które może w tym pomóc jest klaskanie w takt muzyki. Dla większości piosenek można znaleźć kilka wariantów takiego klaskania. Wyjaśnimy to znów na przykładzie Wlazł kotek na płotek.

Piosenki dla dzieci opowiadają na ogół o zwierzętach, roślinach, czasem o bliskich osobach, które wykonują konkretne czynności. Warto pokusić się o próbę opowiedzenia treści piosenki gestami. Zacznijcie od wymyślenia gestów. Przećwiczcie je bez muzyki w odpowiedniej kolejności. Na końcu spróbujcie zrealizować wasz układ choreograficzny razem z muzyką (odtwarzając piosenkę z nagrania lub śpiewając ją samodzielnie) i sprawdźcie, czy zdążycie wykonać wszystkie zaplanowane ruchy.

 

Zamiłowanie dziecka do grania różnych ról można wykorzystać także w zabawach muzycznych. Jeśli dziecko jest już trochę znudzone dobrze znaną i wielokrotnie wykonywaną piosenką, spróbujcie wspólnie się zastanowić, jak zaśpiewałaby tę piosenkę krowa, a jak małe kociątko? Jak do słuchanego właśnie utworu zatańczyłby słoń, a jak myszka? Pierwszy przypadek stanowi wariant zabawy w „śpiewanie bez słów” - otrzymasz bowiem piosenkę śpiewaną na sylabach muu-muu i miau-miau, tyle że zapewne z dużą dawką krowiej lub kociej ekspresji. W drugim przypadku możesz wykorzystać nagranie lub dobrze znaną, samodzielnie wykonywaną piosenkę. Taniec do muzyki we własnym wykonaniu ma tę zaletę, że możesz zaśpiewać szybciej lub wolniej, głośniej lub ciszej – w zależności od tego, czy aktualnie jesteś słoniem, czy malutką myszką.

 

Ze starszym dzieckiem możesz pokusić się o próbę ułożenia nowych słów do znanej melodii. Może się to okazać niełatwym zadaniem, nie należy się jednak zrażać. „Przymierzajcie” do wybranej melodii różne wersje tekstu i oceniajcie, czy do niej pasują, to znaczy: czy zgadza się liczba sylab. Być może nie uda wam się stworzyć odpowiednio dopasowanej i w dodatku sensownej wersji. Nie szkodzi! Już same próby będą kształcące.

 

Możesz również układać razem ze swoim przedszkolakiem zupełnie nowe piosenki, tak jak tworzy się opowiadania metodą „każdy jedno zdanie”. Wybierzcie, o czym ma być piosenka albo ułóżcie pierwsze zdanie. Temat może być prozaiczny, a pierwszym zdaniem może być choćby Idziemy po bułki czy Tata późno wrócił z pracy. A potem... to już zależy od ciebie i twojego przedszkolaka. Warunek: każde zdanie ma być zaśpiewane.

 

W rozwijaniu pamięci dziecka pomoże zabawa „w echo”. Zasada zabawy jest prosta: dziecko powtarza po tobie fragment melodii lub wyklaskany rytm. Stopniowo wydłużaj i utrudniaj fragmenty przeznaczone do imitacji.

 

Wspieraj zainteresowanie dziecka nowymi dźwiękami. Na tym etapie jego ciekawość wzbudza często brzmienie nowo poznanych słów. Możesz wyjść na przeciw tym zainteresowaniom, bawiąc się z dzieckiem w onomatopeje. Wspólnie wymyślajcie zupełnie nowe wyrazy naśladujące znane wam dźwięki. Gdzie jest powiedziane, że niedokręcony kran musi robić kap-kap? Być może wasz robi plom-plom! Suszarka do włosów może robić „szszyyyyy” albo „szszszszaaaaaaa”, w zależności od prędkości suszenia. Z pewnością zdołacie wymyślić jeszcze wiele własnych słów o charakterze dźwiękonaśladowczym.

 

Zadbaj o to, by twoje dziecko miało dostęp do różnych stylów muzycznych. Z pewnością bardzo szybko ujawnią się jego preferencje. Nie przejmuj się, jeśli maluch szczególnie upodobał sobie coś, co ty uważasz za kompletny kicz. To normalne, dzieci lubią rzeczy łatwe w odbiorze. Zobaczysz, za jakiś czas z tego wyrośnie.

 

Wspólne słuchanie muzyki może być nie tylko wspaniałym relaksem, lecz także okazją do rozwijania wyobraźni. Zastanówcie się, z czym kojarzy wam się słuchany utwór? O czym mógłby opowiadać? Możecie ułożyć całą historię (jeśli będzie bardzo udana, zapiszcie ją!) albo narysować bądź namalować swoje skojarzenia. Do tego rodzaju prób najlepiej nadaje się muzyka klasyczna.

 

Jeśli twoje dziecko chodzi do przedszkola, prawdopodobnie ma zajęcia z rytmiki. Zachęcaj dziecko do opowiadania o tych lekcjach i demonstrowania wykonywanych na nich ćwiczeń. Wypytuj, co robili danego dnia, zwracaj uwagę na słowa i zwroty związane z muzyką („Co pani rozdała? Aha, instrumenty. I jaki dostałeś? Trójkąt? A jaki instrument miał Michał?”). Pozwól swojemu maluchowi wejść na chwilę w rolę instruktora i nauczyć cię nowego ćwiczenia, gestu, kroku, rytmu.

 

Zabawę w nauczyciela możesz rozciągnąć także na inne nowe umiejętności dziecka, zarówno muzyczne, jak i niemuzyczne. Kiedy twoje dziecko przyniesie z przedszkola nową piosenkę lub wierszyk, wykaż zainteresowanie i chęć nauki. Nie przejmuj się, jeśli twój przedszkolak nie jest jeszcze w stanie precyzyjnie wykonać melodii i trochę fałszuje. Próbuj, staraj się, powtarzaj po nim śpiewane frazy. Nawet jeśli nie uda ci się do końca odszyfrować oryginalnej melodii, z pewnością wprawisz go w wielką dumę, jeśli uda mu się nauczyć cię chociażby tekstu.

 

Dowiedz się, czy wasze przedszkole proponuje inne formy kontaktu dzieci z muzyką. Popularne są tzw. audycje muzyczne, czyli cykliczne koncerty, wykonywane przez profesjonalnych muzyków. Na ogół każdy koncert podporządkowany jest jakiemuś tematowi przewodniemu, a konferansjer objaśnia dzieciom różne zagadnienia związane z muzyką. Przedszkolaki mają możliwość zobaczyć różne instrumenty, dowiedzieć się co to jest pieśń albo opera, a przede wszystkim – posłuchać muzyki na żywo. W dużych miastach filharmonie organizują niekiedy specjalne koncerty dla najmłodszych, na ogół w godzinach porannych. Może warto, by maluchy wybrały się na taki koncert w ramach przedszkolnych zajęć? Porozmawiaj na ten temat z innymi rodzicami, wychowawczyniami, dyrekcją. Być może na twoich pomysłach będą mogły skorzystać wszystkie dzieci.